Thúc đẩy tiếp cận miễn dịch trọn đời trong y tế dự phòng

 

Tại hội nghị, các đại biểu đã cập nhật các dữ liệu khoa học mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và thảo luận các hướng tiếp cận dự phòng phù hợp theo từng giai đoạn của vòng đời.

Trong bối cảnh mô hình bệnh tật và dịch tễ học có nhiều thay đổi, nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm hiện diện ở nhiều nhóm tuổi, từ trẻ nhỏ, người trưởng thành đến người cao tuổi, đặc biệt ở các đối tượng có bệnh nền. Điều này đặt ra yêu cầu cần có cách tiếp cận dự phòng toàn diện theo vòng đời.

 

GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết việc xây dựng chiến lược dự phòng cần dựa trên dữ liệu dịch tễ, bằng chứng khoa học và kinh nghiệm quốc tế. Trong đó, định hướng “miễn dịch trọn đời” đang được quan tâm như một khung tiếp cận nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội nghị là thực trạng gánh nặng bệnh truyền nhiễm ở các nhóm dễ bị tổn thương nhưng chưa được dự phòng đầy đủ.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, kéo theo sự gia tăng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi và nhóm có bệnh nền. Quá trình lão hóa hệ miễn dịch làm tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là nhiễm trùng đường hô hấp.

PGS.TS Lê Khắc Bảo, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, cho biết người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp với diễn tiến nặng và tỷ lệ tử vong cao. Các bệnh này không chỉ gây bệnh cấp tính mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính, đặc biệt trong trường hợp đồng nhiễm virus và vi khuẩn.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỷ lệ dự phòng ở nhóm này còn hạn chế. Khảo sát năm 2024 tại Hà Nội ghi nhận tỷ lệ người lớn được phòng ngừa phế cầu chỉ đạt 11,5%. Trong khi đó, theo khảo sát của Bộ Y tế năm 2023, chưa đến 6% người cao tuổi được phòng cúm hằng năm, chủ yếu do tâm lý chủ quan và thiếu tư vấn y tế.

Ở chiều ngược lại, trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ cũng là nhóm có nguy cơ cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Trên phạm vi toàn cầu, nhiễm trùng đường hô hấp dưới vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, trong đó phế cầu khuẩn và virus hợp bào hô hấp (RSV) là các tác nhân phổ biến.

 

 

GS.TS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, cho biết RSV là nguyên nhân thường gặp gây nhiễm trùng hô hấp dưới ở trẻ nhỏ, với tỷ lệ nhập viện cao, đặc biệt ở nhóm trẻ từ 0–6 tháng tuổi, kể cả trẻ sinh đủ tháng và khỏe mạnh. Nhiễm RSV không chỉ tạo gánh nặng bệnh tật mà còn ảnh hưởng đến chi phí y tế và đời sống gia đình.

Một vấn đề đáng chú ý được nêu tại hội nghị là tình trạng do dự đối với các biện pháp dự phòng, ảnh hưởng đến tỷ lệ tiếp cận dịch vụ, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi.

Theo Giáo sư Jana Shaw (Trường Y, Đại học Upstate, Hoa Kỳ), sự do dự không đồng nghĩa với từ chối mà thường là trạng thái phân vân hoặc trì hoãn quyết định. Nguyên nhân có thể liên quan đến nhận thức về nguy cơ bệnh, lo ngại về an toàn, niềm tin cá nhân hoặc các rào cản trong tiếp cận dịch vụ.

Các chuyên gia nhấn mạnh, nhân viên y tế đóng vai trò then chốt trong việc tư vấn, cung cấp thông tin chính xác, lắng nghe và hỗ trợ cá nhân hóa, góp phần xây dựng niềm tin và giúp người dân đưa ra quyết định phù hợp.

 

 

Từ các góc nhìn dịch tễ học, lâm sàng và kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia thống nhất rằng cách tiếp cận dự phòng theo vòng đời là hướng đi có giá trị thực tiễn trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng thay đổi.

Khái niệm “miễn dịch trọn đời” được xem là một khung tiếp cận giúp hệ thống y tế nhìn nhận nguy cơ một cách toàn diện, đồng thời tăng cường vai trò của thông tin, nhân viên y tế và sự phối hợp liên chuyên khoa trong y tế dự phòng hiện đại.